خرید آنلاین مواد غذایی؛ نگاهی به بازار ایران

درباره گزارش

«خرید آنلاین مواد غذایی؛ نگاهی به بازار ایران» پژوهشی از فودکس ایران درباره تحول رفتار خرید مواد غذایی در فضای دیجیتال است. این مطالعه با مشارکت حدود ۲۰۰۰ نفر تلاش می‌کند مشخص کند ایرانیان هنوز تا چه اندازه به خرید حضوری وابسته‌اند، چه عواملی آن‌ها را به سمت خرید اینترنتی سوق می‌دهد و چه موانعی توسعه این بازار را محدود می‌کند.

پژوهش علاوه بر بررسی سهم خرید حضوری و آنلاین، دیدگاه طرفداران هر دو شیوه، تجربه واقعی کاربران، گروه‌های محصولی مورد خرید و عوامل مؤثر بر پذیرش آینده خرید آنلاین را بررسی می‌کند.

خرید حضوری هنوز غالب است

نتایج نشان می‌دهد فروشگاه فیزیکی همچنان مهم‌ترین کانال تهیه محصولات غذایی در ایران است. ۸۸ درصد مشارکت‌کنندگان خرید حضوری را روش اصلی خود عنوان کرده‌اند و تنها حدود ۱۲ درصد خرید آنلاین را ترجیح می‌دهند.

اما این تصویر به معنای ثابت ماندن بازار نیست. گزارش افزایش تمایل به خرید آنلاین را مشاهده می‌کند و آن را نشانه‌ای از تغییر تدریجی رفتار مصرف‌کننده ایرانی می‌داند.

اعتماد، کیفیت و زمان؛ سه متغیر کلیدی

یکی از جالب‌ترین نتایج گزارش این است که زمان برای هر دو گروه خریداران اهمیت دارد، اما به دو شکل متفاوت.

خریدار آنلاین می‌خواهد با سفارش اینترنتی در زمان صرفه‌جویی کند؛ در حالی که خریدار حضوری نگران آن است که سفارش آنلاین دیر به دستش برسد و ترجیح می‌دهد کالای موردنیاز را فوراً تحویل بگیرد. گزارش این مسئله را یکی از نقاط مشترک تعیین‌کننده رفتار دو گروه می‌داند.

عامل مهم دیگر اعتماد به کیفیت است. نبود امکان مشاهده و ارزیابی مستقیم مواد غذایی مهم‌ترین مانع پذیرش خرید آنلاین محسوب می‌شود و این مسئله برای محصولات تازه و حساس اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چه چیزی خریدار را به فضای آنلاین می‌برد؟

صرفه‌جویی در زمان با فاصله مهم‌ترین انگیزه خرید آنلاین است. پس از آن، قیمت مناسب و تنوع محصولات قرار دارند. این ترکیب نشان می‌دهد توسعه بازار آنلاین غذا صرفاً با ایجاد اپلیکیشن یا وب‌سایت اتفاق نمی‌افتد؛ پلتفرم باید در سه جبهه سرعت، ارزش اقتصادی و انتخاب نسبت به فروشگاه فیزیکی مزیت ملموس ایجاد کند.

در کنار این عوامل، تخفیف‌ها و پیشنهادهای ویژه نیز ظرفیت بالایی برای تغییر رفتار خرید دارند.

فرصت برای برندها و خرده‌فروشان

اگرچه سهم خرید آنلاین مواد غذایی در زمان انجام پژوهش محدود بوده، گزارش این بازار را در حال رشد می‌بیند. به‌ویژه با گسترش رفتارهای دیجیتال در نسل‌های جوان‌تر، برندها و فعالان صنایع غذایی باید خود را برای کانالی آماده کنند که نقش آن در مسیر خرید مصرف‌کننده به‌تدریج افزایش می‌یابد.

برای موفقیت در این بازار، تنها حضور آنلاین کافی نیست. اعتماد به کیفیت، دقت سفارش، سرعت تحویل، هزینه ارسال، تنوع محصول، تجربه کاربری و سیاست قیمت‌گذاری همگی بخشی از تجربه‌ای هستند که بر انتخاب مصرف‌کننده اثر می‌گذارند.

کاربرد گزارش

این گزارش برای برندهای غذایی و نوشیدنی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، سوپرمارکت‌های آنلاین، پلتفرم‌های Quick Commerce، تیم‌های فروش و بازاریابی، مدیران تجارت الکترونیک، توسعه‌دهندگان محصول دیجیتال و پژوهشگران رفتار مصرف‌کننده قابل استفاده است.

توجه درباره استفاده از داده‌ها

پیمایش در دی‌ماه ۱۴۰۲ انجام شده و اطلاعات آن مبتنی بر خوداظهاری پاسخ‌دهندگان است. خود گزارش نیز تأکید می‌کند که داده‌های نگرش‌سنجی عمر زمانی مشخص دارند و برای تصمیم‌گیری جاری بهتر است در کنار داده‌های جدیدتر استفاده شوند.